DTM blok fanlar: qaysi yo‘nalishga qaysi fanlar
DTM blok fanlar qanday ishlaydi, qaysi yo‘nalishga qaysi fanlar kerakligi va ball yig‘ish strategiyasi haqida amaliy qo‘llanma.

DTM blok fanlar deganda har bir yo‘nalish uchun belgilangan ikkita asosiy fan nazarda tutiladi. Siz ularni majburiy uchta fan ustiga topshirasiz va aynan shu ikki fan ballingizning katta qismini belgilaydi.
Guli tibbiyotga kirmoqchi edi. U fizikaga ko‘p vaqt sarfladi, chunki uni "qiyin" deb o‘ylardi. Ro‘yxatdan o‘tishda esa tibbiyot yo‘nalishiga biologiya va kimyo kerakligini ko‘rdi. Vaqt oz qolgan edi. Shuning uchun yo‘nalishning blok fanlarini imtihondan oldin emas, tayyorgarlikning birinchi kunida bilib olish kerak.
Quyida blok tizimi qanday ishlashini, qaysi yo‘nalishga qaysi fanlar kerakligini va ballni to‘g‘ri yig‘ish yo‘llarini bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz.

DTM blok fanlar tizimi qanday ishlaydi?
DTM imtihonida siz jami 5 ta fandan test topshirasiz. Bu fanlar ikki guruhga bo‘linadi: majburiy fanlar va asosiy (ixtisoslik) fanlar.
Majburiy fanlar hamma uchun bir xil: ona tili, matematika va O‘zbekiston tarixi. Ulardan har biri bo‘yicha 10 tadan savol beriladi.
Asosiy fanlar esa tanlagan yo‘nalishingizga bog‘liq. Bu ikki fandan ham 30 tadan savol beriladi. Jami 90 ta savolni belgilangan vaqt ichida yechasiz.
"Blok" so‘zining ma'nosi shu: har bir yo‘nalish o‘zining asosiy fanlar blokiga ega. Yo‘nalishni tanlaganingizda, siz avtomatik ravishda o‘sha ikki asosiy fanni tanlagan bo‘lasiz.
DTM tizimining o‘zi va test formatiga tayyorgarlik haqida batafsil ma'lumotni DTM testga tayyorgarlik: to‘liq qo‘llanma maqolasida ko‘rib chiqishingiz mumkin.
Asosiy va majburiy fanlar farqi nimada?
Eng muhim farq ballda. Majburiy fanlar past koeffitsiyent bilan, asosiy fanlar esa yuqori koeffitsiyent bilan hisoblanadi.
Ya'ni asosiy fandagi bitta to‘g‘ri javob, majburiy fandagi bitta to‘g‘ri javobdan ancha ko‘p ball beradi. Bu tasodif emas. Tizim sizning tanlagan sohangiz bo‘yicha bilimingizni ko‘proq qadrlaydi.
Ikki asosiy fan orasida ham farq bor. Birinchi asosiy fanning koeffitsiyenti ikkinchisidan yuqori bo‘ladi. Demak, umumiy balga eng katta ta'sir qiladigan fan, aynan birinchi asosiy fandir.
Buni oddiy misolda tushunamiz. Agar siz tibbiyotga kirmoqchi bo‘lsangiz, biologiya birinchi asosiy fan, kimyo esa ikkinchi asosiy fan bo‘ladi. Biologiyadan yig‘gan har bir ballingiz, kimyodan yig‘ilganidan og‘irroq.
Tajribadan
Ko‘p abituriyentlar majburiy fanlarga haddan tashqari ko‘p vaqt sarflaydi. Natijada asosiy fanlardan ball yo‘qotadi. Majburiy fanlardan o‘rtacha natija yetarli, chunki ularning ulushi kichik. Asosiy ikki fandan esa maksimal ballni ko‘zlang.
Qaysi yo‘nalishga qaysi fanlar kerak?
Quyida ko‘p uchraydigan yo‘nalishlar va ularning asosiy fanlari keltirilgan. E'tibor bering: birinchi fan koeffitsiyenti yuqori bo‘lgan asosiy fan hisoblanadi.
- Davolash ishi, stomatologiya: biologiya va kimyo
- Farmatsiya: kimyo va biologiya
- Iqtisodiyot: matematika va chet tili
- Yurisprudensiya (huquqshunoslik): huquqshunoslik va chet tili
- Dasturiy injiniring, qurilish muhandisligi: matematika va fizika
- Pedagogika: tarix va ona tili va adabiyot
- Ingliz tili (til o‘qitish): ingliz tili va ona tili va adabiyot
- Psixologiya: biologiya va ona tili va adabiyot
Bu ro‘yxat yo‘nalishlarning bir qismi, xolos. Har yili yo‘nalishlar va ularning fanlar majmuasi yangilanishi mumkin.
Shu sababli, o‘zingiz tanlagan aniq yo‘nalish bo‘yicha fanlar ro‘yxatini har doim rasmiy qabul hujjatlaridan tekshiring. Rasmiy qoidalar bilan BMBA rasmiy portali orqali tanishishingiz mumkin.
Ayrim ijodiy va sport yo‘nalishlarida esa oddiy test o‘rniga ijodiy imtihon topshiriladi. Agar siz musiqa, tasviriy san'at yoki jismoniy madaniyat yo‘nalishini tanlasangiz, qoidalar boshqacha bo‘lishini oldindan bilib qo‘ying.

To‘g‘ri yo‘nalishni qanday tanlash kerak?
Yo‘nalishni tanlashda eng oson yo‘l: avval kuchli fanlaringizni aniqlang.
Agar biologiya va kimyo sizga oson kelsa, tibbiyot bloki tabiiy tanlov. Agar matematika va fizikani yaxshi bilsangiz, muhandislik yoki dasturlash bloki sizga mos. Shundan so‘ng, o‘sha blokga tegishli yo‘nalishlardan birini tanlaysiz.
Bu tartibni teskari qilmang. Avval "men iqtisodchi bo‘laman" deb yo‘nalish tanlab, keyin matematikani noldan o‘rganishga urinish ko‘p vaqtni oladi.
Quyidagi uch savolga o‘zingizga halol javob bering:
- Qaysi ikki fanda eng ko‘p ball ola olaman?
- Qaysi soha bo‘yicha ishlashni xohlayman?
- Bu ikkisi bir-biriga mos keladimi?
Agar javoblar bir yo‘nalishga ishora qilsa, tanlov to‘g‘ri. Agar kuchli fanlaringiz bilan qiziqishingiz turlicha bo‘lsa, kuchli fanlaringizni asos qilib oling va o‘sha blok ichidagi sizga eng yoqimli yo‘nalishni toping.
Tajribadan
Yo‘nalishni oxirgi daqiqada o‘zgartirish eng katta xatolardan biri. Fan almashtirilsa, oldin o‘rganilgan materialning bir qismi behuda ketadi. Yo‘nalishni tayyorgarlik boshida bir marta aniq belgilab oling.
Ball yig‘ish strategiyasi
Balni to‘g‘ri yig‘ish uchun avval koeffitsiyent mantig‘ini eslang. Eng ko‘p ball ikki asosiy fandan, ayniqsa birinchi asosiy fandan keladi.
Vaqtingizni taxminan shunday taqsimlang:
- Birinchi asosiy fan: eng ko‘p vaqt, chunki uning ulushi eng katta.
- Ikkinchi asosiy fan: ikkinchi o‘rinda, lekin baribir kuchli tayyorgarlik.
- Majburiy uch fan: barqaror o‘rtacha natija yetarli.
Keyingi muhim qadam: xatolar ustida ishlash. Ko‘p abituriyent yangi mavzularga shoshadi, lekin eski xatolarini takrorlab turadi. To‘g‘ri yo‘l, yechilgan testdagi xatolarni ajratib olib, aynan shu savollarni qayta mashq qilish.
UzExam'da aynan shu ishni qulay qilish mumkin: mavzuli testlardan keyin xatolaringiz saqlanadi va ularni takroriy mashq orqali mustahkamlaysiz. To‘liq mock imtihonlar esa haqiqiy imtihon sharoitini sinab ko‘rish uchun foydali (to‘liq mock imtihonlar pullik).
Balni real baholash uchun quyidagilarni yodda tuting. Grant va kontrakt uchun belgilangan minimal ball har yili e'lon qilinadi. Har bir yo‘nalishning haqiqiy o‘tish bali esa raqobatga qarab o‘zgaradi. Shuning uchun o‘zingizning maqsadli ballingizni rasmiy manbadagi joriy raqamlarga qarab belgilang.
Imtihon kunida ko‘p uchraydigan xatolar
- Birinchi asosiy fanga yetarlicha tayyorgarlik ko‘rmaslik.
- Majburiy fanlarga haddan tashqari ko‘p vaqt sarflash.
- Testni ketma-ket yechib, oson savollarni oxirigacha qoldirib ketish.
- Vaqtni noto‘g‘ri taqsimlab, oxirgi savollarga ulgurmaslik.
- Eski xatolar ustida ishlamay, faqat yangi material o‘qish.
Agar chet tili sizning asosiy fanlaringizdan biri bo‘lsa, til bo‘yicha alohida tayyorgarlik rejasi tuzing. Masalan, yozma ko‘nikmalarni mustahkamlash bo‘yicha amaliy maslahatlar IELTS Writing tayyorgarlik: yuqori ball olish sirlari maqolasida berilgan.
To‘g‘ri yo‘nalishni tanlab, asosiy ikki fanni bugundan aniqlang. So‘ngra o‘sha ikki fandan bir nechta mavzuli testni yeching va chiqqan xatolaringizni ro‘yxatga oling. Ana shu ro‘yxat sizning birinchi haftalik tayyorgarlik rejangiz bo‘ladi.
Koʻp soʻraladigan savollar
1 DTM blok fanlar nima?
2 DTM imtihonida nechta fan topshiriladi?
3 Qaysi asosiy fan ko‘proq ball beradi?
4 Yo‘nalishimga qaysi fanlar kerakligini qayerdan bilaman?
Muallif: UzExam.uzMavzular: #DTM #abituriyent