IELTS Reading bo‘limida vaqtni to‘g‘ri taqsimlash
IELTS Reading tayyorgarlik uchun aniq reja: 60 daqiqa, 3 matn, 40 savolni qanday taqsimlash va skimming bilan tezlikni oshirish.

IELTS Academic Reading bo‘limida sizga 60 daqiqa beriladi va shu vaqtda 3 ta uzun matn bo‘yicha 40 ta savolga javob berishingiz kerak. Eng yaxshi IELTS Reading tayyorgarlik rejasi oddiy: har bir matnga taxminan 20 daqiqa, bitta savolga esa 2 daqiqadan ortiq emas.
Ko‘p abituriyent matnni tushunadi, lekin vaqtga ulgurmaydi. Muammo bilimda emas, vaqtni boshqarishda. Quyida matnni qanday o‘qish, savollarni qanday taqsimlash va tezlikni qanday oshirish kerakligini bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz.
Aziza degan talaba birinchi urinishida hamma matnni boshidan oxirigacha diqqat bilan o‘qidi. Birinchi matnga 25 daqiqa ketdi, uchinchi matnga esa atigi 8 daqiqa qoldi. Natijada oxirgi 12 ta savolni shoshib belgiladi. Ikkinchi urinishida u soat qo‘yib mashq qildi va har matnni 20 daqiqada yakunladi. Farq aynan vaqt taqsimotida edi.
IELTS Reading tayyorgarlik: bo‘lim qanday tuzilgan?
IELTS Academic Reading 60 daqiqa davom etadi, 3 ta uzun matn va jami 40 ta savoldan iborat. Har bir to‘g‘ri javob 1 ball beradi, bu 40 balllik xom natija keyin 9 balllik shkalaga aylantiriladi. Bu rasmiy tuzilma, buni IELTS rasmiy saytidan tekshirishingiz mumkin.
Muhim bir jihat: Listening bo‘limidan farqli ravishda Reading uchun javoblarni ko‘chirishga alohida vaqt berilmaydi. Ya’ni javoblarni javob varag‘iga yozish ham shu 60 daqiqa ichida bo‘ladi. Shuning uchun har bir savolga javobni topgan zahoti varaqqa yozib boring, oxiriga qoldirmang.
Matnlar qiyinlashib boradi. Birinchi matn odatda eng oson, uchinchisi eng murakkab bo‘ladi. Shu sababli birinchi matnga kamroq, uchinchisiga biroz ko‘proq vaqt rejalashtirgan ma’qul.
Savol turlari xilma-xil. Ular orasida quyidagilar uchraydi:
- Ko‘p variantli savollar (multiple choice)
- True / False / Not Given (matnda ma’lumot bor, yo‘q yoki aytilmagan)
- Yes / No / Not Given (muallif fikriga oid)
- Sarlavhalarni moslashtirish (matching headings)
- Ma’lumotni moslashtirish (matching information)
- Gap to‘ldirish va jumla tugatish (sentence/summary completion)
- Qisqa javobli savollar
Har bir turning o‘z strategiyasi bor, lekin ularning hammasida vaqt mezoni bitta: tiqilib qolmang.
Skimming va scanning: matnni qanday o‘qish kerak?
Matnni boshdan oxirigacha so‘zma-so‘z o‘qimang. Buning o‘rniga ikki texnikadan foydalaning: skimming va scanning. Bu ikkisi vaqtni tejashning asosidir.
Skimming, ya’ni ko‘z yugurtirish, matnning umumiy mazmunini tez tushunish uchun kerak. Avval sarlavhani, birinchi va oxirgi xatboshini, so‘ng har bir xatboshining birinchi jumlasini o‘qing. Bu sizga matn nima haqida ekanini 2-3 daqiqada beradi.
Scanning esa aniq ma’lumotni topish uchun ishlatiladi. Savolda berilgan kalit so‘z, ism, raqam yoki sanani matndan ko‘zingiz bilan "ovlang". Butun jumlani o‘qimay, faqat o‘sha so‘z qayerdaligini toping, keyin atrofidagi gapni diqqat bilan o‘qing.
Oddiy ketma-ketlik quyidagicha:
- Matnni 2-3 daqiqa skimming qiling.
- Birinchi savolga o‘ting va undagi kalit so‘zni belgilang.
- Kalit so‘zni matndan scanning bilan toping.
- Javobga oid jumlani diqqat bilan o‘qing va javobni yozing.
Tajribadan: ko‘p savollar matndagi tartib bo‘yicha keladi. Ya’ni 2-savolning javobi odatda 1-savol javobidan keyin keladi. Bu scanning paytida qidiruv maydonini toraytiradi va vaqtni tejaydi.
Vaqtni matnlar bo‘yicha qanday taqsimlash kerak?
Oltmish daqiqani uch matnga bo‘lsangiz, har biriga 20 daqiqa tushadi. Lekin amalda biroz moslashtirgan ma’qul. Quyidagi taqsimot ko‘pchilikka mos keladi:
- 1-matn: 16-18 daqiqa (eng oson, tezroq yakunlang)
- 2-matn: 20 daqiqa
- 3-matn: 22-24 daqiqa (eng qiyin, zaxira vaqt shu yerga)
Bir savolga sarflanadigan o‘rtacha vaqt: 40 savol, 60 daqiqa, ya’ni savolga 1,5 daqiqadan sal ko‘proq. Agar bitta savolda 2 daqiqadan ortiq qolib ketsangiz, uni belgilab qo‘yib keyingisiga o‘ting.
Soatni doimo ko‘rib turing. Har bir matnni boshlaganingizda soatga qarang va o‘zingizga tugatish vaqtini belgilang. Masalan, imtihon 10:00 da boshlangan bo‘lsa, 2-matnni 10:18 da boshlashga intiling.
Tajribadan: 7,0 ball uchun 40 savoldan taxminan 30 tasini to‘g‘ri belgilash kerak bo‘ladi. Ya’ni har bir savolni emas, kerakli miqdordagi savolni ishonchli yechishga urg‘u bering. Bir qiyin savolga 4 daqiqa sarflab, uning o‘rniga 3 ta oson savolni o‘tkazib yuborish eng katta xato.
Qiyin savollarni qanday yechish kerak?
Qiyin savolda tiqilib qolsangiz, uni tashlab keting. Savol raqamini belgilab qo‘ying va keyingisiga o‘ting. Vaqt oxirida qaytib kelasiz, bu paytda matnni allaqachon bilganingiz uchun javob osonroq topiladi.
True / False / Not Given savollarida "Not Given" eng ko‘p chalg‘itadi. Agar matnda ma’lumot umuman aytilmagan bo‘lsa, javob "Not Given". Agar matn savolga zid bo‘lsa, "False". Buni o‘zingizning fikringiz bilan to‘ldirmang, faqat matnda yozilganiga tayaning.
Matching headings savollarida avval har bir xatboshini skimming qiling, so‘ng unga mos sarlavhani tanlang. Xatboshining birinchi va oxirgi jumlasi ko‘pincha asosiy fikrni beradi.
Agar vaqt tugayotgan bo‘lsa, hech bir savolni bo‘sh qoldirmang. Noto‘g‘ri javob uchun ball ayirilmaydi, shuning uchun ishonchingiz komil bo‘lmaganda ham taxminiy javob yozing. True/False/Not Given kabi savollarda hatto taxmin ham ball keltirishi mumkin.
Tajribadan: javobni javob varag‘iga aniq va to‘g‘ri imlo bilan yozing. Imlo xatosi javobni noto‘g‘ri qiladi, hatto fikr to‘g‘ri bo‘lsa ham. Ko‘plik shaklini (-s) va so‘z chegarasini sanashga e’tibor bering.
Mashq orqali tezlikni qanday oshirish mumkin?
Tezlik faqat vaqt o‘lchangan mashqda oshadi. Oddiygina o‘qib chiqish yetarli emas: har safar soat qo‘ying va bitta to‘liq matnni 20 daqiqada yechishga harakat qiling.
Bosqichma-bosqich reja:
- Birinchi hafta: vaqtni o‘lchamay, savol turlarini tushunib yeching.
- Ikkinchi hafta: har bir matnni 25 daqiqada yeching.
- Uchinchi hafta: 20 daqiqaga tushiring.
- To‘rtinchi hafta: to‘liq 3 matnni 60 daqiqada, bir o‘tirishda yeching.
Har mashqdan keyin xatolaringizni tahlil qiling. Qaysi savol turida ko‘p xato qilyapsiz? Qaysi matnga ko‘p vaqt ketyapti? Bu savollarga javob bersangiz, keyingi marta aynan o‘sha zaif nuqtaga ishlaysiz.
O‘z xatolaringizni takror mashq qilish eng tez natija beradi. UzExam platformasida xatolaringizni interval takrori (spaced repetition) bilan qayta ishlab, zaif savol turlarini mustahkamlashingiz mumkin. To‘liq mock imtihonlar esa haqiqiy imtihon sharoitida vaqt his qilishga yordam beradi.
Tezlik bilan birga diqqatni ham mashq qiling. Uyda telefon ovozini o‘chirib, 60 daqiqa uzluksiz o‘tirib ko‘ring. Imtihon zalida 60 daqiqa to‘xtamay ishlash ham ko‘nikma, uni oldindan o‘rganish kerak.
Agar hali Listening bo‘limi ham qiynasa, IELTS Listening bo‘limida ballni oshirish usullari maqolasidagi maslahatlar ham shu vaqt boshqarish mantig‘iga asoslangan.
Imtihon kunida eng ko‘p uchraydigan xatolar
- Butun matnni so‘zma-so‘z o‘qib, vaqtni yo‘qotish.
- Bitta qiyin savolga haddan tashqari ko‘p vaqt sarflash.
- Javoblarni oxiriga qoldirib, ko‘chirishga ulgurmaslik.
- "Not Given" o‘rniga o‘z mantig‘i bilan "False" deb belgilash.
- Bo‘sh qolgan savollarni to‘ldirmaslik.
Keyingi mashqingizni bugunoq soat qo‘yib boshlang: bitta to‘liq matnni oling va uni aniq 20 daqiqada yeching. Bir hafta davomida har kuni shunday qilsangiz, vaqt bosimi o‘z-o‘zidan kamayadi.
Koʻp soʻraladigan savollar
1 IELTS Reading necha daqiqa va necha savoldan iborat?
2 Reading bo‘limida javoblarni ko‘chirish uchun qo‘shimcha vaqt beriladimi?
3 Har bir matnga qancha vaqt ajratish kerak?
4 Barcha savollarga ulgurmasam nima qilaman?
Muallif: UzExam.uzMavzular: #IELTS #IELTS Reading tayyorgarlik