DTM grant ballari: davlat granti uchun qancha kerak
Davlat granti uchun qancha ball kerak? Minimal chegara 68 ball, lekin haqiqiy o‘tish bali yo‘nalish va raqobatga bog‘liq. Batafsil tahlil.

Davlat granti uchun minimal chegara 68 ball, lekin bu grant olishni kafolatlamaydi. Grant eng yuqori ball to‘plagan abituriyentlarga tanlagan yo‘nalishdagi kvota doirasida beriladi, shuning uchun ko‘p yo‘nalishda haqiqiy o‘tish bali 68 dan ancha yuqori chiqadi.
Keling, bir misoldan boshlaylik. Dilnoza ingliz tili yo‘nalishiga hujjat topshirdi va 150 ball to‘pladi. Qo‘shnisi Javohir esa tibbiyotga kirmoqchi edi va 178 ball oldi. Dilnoza grant yutdi, Javohir esa kontraktga tushdi. Sabab oddiy: har bir yo‘nalishda raqobat va joylar soni har xil.
Bu maqolada grant va to‘lov-kontrakt farqini, ballar qanday hisoblanishini va o‘z balingizni qanday oshirishni ko‘rib chiqamiz.
Grant va to‘lov-kontrakt o‘rtasida qanday farq bor?
Grant davlat hisobidan to‘lanadigan o‘qish, to‘lov-kontrakt esa talabaning o‘z mablag‘i hisobidan to‘lanadigan o‘qish. Ikkalasining ham minimal chegarasi bor: grant tanloviga kirish uchun 68 ball, kontrakt uchun 56,7 ball talab qilinadi (Spot.uz, 2025).
Bu raqamlar umumiy maksimal 189 ballning 36 va 30 foiziga teng. Ya’ni chegaradan o‘tish, siz hali grant yoki kontrakt o‘rniga da’vogar ekaningizni bildiradi, xolos.
Grant joylari soni cheklangan. U eng yuqori ball to‘plagan abituriyentlarga yo‘nalish bo‘yicha kvota tugaguncha beriladi. Kvota tugagach, qolganlar kontrakt joylari uchun kurashadi.
Tajribadan: ko‘p abituriyent 68 ballni grant bali deb o‘ylab, xotirjam bo‘lib qoladi. Aslida bu faqat start chizig‘i. Haqiqiy raqobat undan keyin boshlanadi.
Yo‘nalishlar bo‘yicha o‘tish ballari qanday farq qiladi?
Har bir yo‘nalishda o‘tish bali har xil, chunki u joylar soni va topshiruvchilar raqobatiga bog‘liq. Bitta universitetda tibbiyot yo‘nalishiga 180 dan yuqori ball kerak bo‘lishi mumkin, boshqa yo‘nalishda esa grant chegarasi ancha past bo‘ladi.
Shuning uchun yagona grant bali degan tushuncha yo‘q. Har bir yo‘nalish o‘zining alohida o‘tish baliga ega bo‘ladi va u faqat tanlov yakunlangach ma’lum bo‘ladi.
Yo‘nalish tanlashda ikki narsani solishtiring: o‘tgan yilgi o‘tish bali va o‘zingizning kuchli fanlaringiz. Agar sizning ixtisoslik fanlaringiz raqobatbardosh yo‘nalish bilan mos kelsa, imkoniyatingiz ortadi.
Qaysi fan qaysi yo‘nalishga kerakligini aniqlab olish birinchi qadam. Buni DTM blok fanlar bo‘yicha qo‘llanmamizda batafsil ko‘rsatganmiz.
Ballar qanday hisoblanadi?
Bakalavriatga kirish testida umumiy maksimal ball 189 va u 5 ta fandan, jami 90 ta savoldan to‘planadi (Zamin.uz, 2025). Ballning katta qismi ikkita ixtisoslik faniga to‘g‘ri keladi.
Majburiy fanlar, ya’ni ona tili, matematika va O‘zbekiston tarixi, har biri 10 ta savoldan iborat. Ular umumiy ballning kichik qismini tashkil qiladi.
Asosiy ball esa ixtisoslik fanlaridan keladi. Birinchi ixtisoslik fanining har bir savoli yuqori koeffitsiyent bilan baholanadi, ikkinchisi esa biroz pastroq. Demak, bitta ixtisoslik savolini to‘g‘ri yechish, bitta majburiy fan savolidan ko‘proq ball keltiradi.
Bu hisob-kitobning ma’nosi aniq: ixtisoslik fanlaringiz sizning balingizni belgilaydi. O‘tish baliga yetishning eng tez yo‘li ularda xatoni kamaytirish.
Ballni oshirishning qaysi strategiyalari ishlaydi?
Ballni oshirishning eng samarali yo‘li, yuqori koeffitsiyentli ixtisoslik fanlariga ko‘proq vaqt ajratish. Bitta ixtisoslik savolining qiymati majburiy fan savolidan yuqori bo‘lgani uchun, shu yerda yutilgan har bir ball umumiy natijaga kuchliroq ta’sir qiladi.
Quyidagi oddiy reja ko‘pchilikka yordam beradi:
- Birinchi ixtisoslik faniga kuningizning eng mahsuldor vaqtini ajrating.
- Ikkinchi ixtisoslik fanini mustahkamlang, chunki u ham katta ball beradi.
- Majburiy fanlardan oson savollarni qoldirmang: ularning ballini qo‘ldan chiqarmang.
- Har hafta o‘z xatolaringizni qayta ishlang.
Xatolar ustida ishlash eng ko‘p e’tibordan chetda qoladigan bosqich. Bir marta yechib tashlab ketilgan test sizni o‘stirmaydi; noto‘g‘ri yechilgan savolni qayta ishlab, sababini tushunib olish o‘stiradi.
UzExam’da o‘z xatolaringizni intervalli takrorlash bilan mashq qilishingiz mumkin, bu esa unutib yuborgan mavzularni qaytadan mustahkamlaydi.
Tajribadan: imtihonga bir oy qolganda yangi mavzu quvish o‘rniga, eski xatolarni yoping. Bir xil turdagi xato takror-takror uchrasa, demak o‘sha mavzuda tizimli bo‘shliq bor.
Raqobatbardosh fanlarga qanday e’tibor berish kerak?
Raqobatbardosh fanlar, ya’ni sizning ikkita ixtisoslik faningiz, umumiy balning asosiy qismini belgilaydi, shuning uchun tayyorgarlik vaqtingizning katta qismini shularga ajrating. Majburiy fanlardan o‘tib ketish mumkin, ammo grant uchun ixtisoslik fanlarida kuchli bo‘lish shart.
Bitta foydali o‘lchov, vaqtingizni ball qiymatiga qarab bo‘lish. Ixtisoslik fanlari umumiy balning katta ulushini bergani uchun, mashq vaqtining ham katta ulushi shularga tegishli bo‘lishi mantiqan to‘g‘ri.
Ammo faqat bitta fanga yopishib qolmang. Agar birinchi ixtisoslik fanida kuchli bo‘lsangiz-u, ikkinchisini tashlab qo‘ysangiz, umumiy balingiz baribir tushadi. Muvozanat muhim.
To‘liq imtihon sharoitini sinab ko‘rish uchun mock imtihonlardan foydalaning. UzExam’dagi to‘liq mock imtihonlar (ular pullik) sizga vaqt bosimi ostida qancha ball to‘plashingizni oldindan ko‘rsatadi va zaif fanni aniqlashga yordam beradi.
Umumiy tayyorgarlik rejasini tuzishda DTM testga tayyorgarlik bo‘yicha to‘liq qo‘llanmamiz asqotadi.
DTM grant ballari o‘tgan yillarda qanday o‘zgargan?
O‘tgan yillardagi ma’lumotlar bitta aniq tendensiyani ko‘rsatadi: raqobatbardosh yo‘nalishlarda o‘tish ballari yuqori va yildan yilga o‘zgarib turadi. Shuning uchun bir yilning o‘tish baliga qarab keyingi yilni rejalashtirish xato bo‘ladi.
Tibbiyot, xalqaro munosabatlar va ayrim IT yo‘nalishlari odatda eng yuqori ballni talab qiladi. Bu yerda grant deyarli maksimal ball to‘plaganlargagina nasib etadi.
Minimal chegaralar esa so‘nggi yillarda nisbatan barqaror qoldi: grant uchun 68, kontrakt uchun 56,7 ball (Spot.uz, 2025). Ammo chegara barqaror bo‘lsa-da, haqiqiy o‘tish ballari kvota va topshiruvchilar soniga qarab har yili siljiydi.
Shuning uchun reja tuzayotganda ikki raqamni ajrating: o‘zgarmaydigan minimal chegara va har yili o‘zgaradigan haqiqiy o‘tish bali. Birinchisi sizni tanlovga kiritadi, ikkinchisi grantni belgilaydi.
Joriy yildagi rasmiy raqamlar, muddatlar va kvotalarni har doim rasmiy manbadan tekshiring. Bu borada DTM imtihoni muddatlari va ro‘yxatdan o‘tish maqolamiz yo‘l-yo‘riq beradi.
Grant yo‘lidagi keyingi qadamingiz aniq bo‘lsin: avval tanlagan yo‘nalishingizning ikkita ixtisoslik fanini yozib oling, so‘ng shu ikki fan bo‘yicha haftalik mashq va xatolarni qayta ishlash jadvalini tuzing. Shu tartib balingizni muntazam oshiradi.
Koʻp soʻraladigan savollar
1 Davlat granti uchun qancha ball kerak?
2 DTM testida maksimal necha ball to‘plash mumkin?
3 68 ball to‘plasam, grant olamanmi?
4 Grant va to‘lov-kontrakt o‘rtasidagi farq nima?
5 Haqiqiy o‘tish ballarini qayerdan bilsam bo‘ladi?
Muallif: UzexamMavzular: #DTM #grant